Het is bittere armoe voor de meeste mensen in Zierikzee na de Eerste Wereldoorlog.
Wanneer er dan een fabriek wordt geopend midden in de stad, is dat goed nieuws. Voor dat deel van de bevolking althans.
Een nieuwe fabriek betekent immers werk en dus eten op de plank.
En in dit geval ook nog eens betaalbare brandstof voor verwarming van de tochtige huizen.
Want deze fabriek maakt briketten. Maar je zal maar in de buurt wonen!
Willem van Pagé heeft zijn bedrijf gebouwd op een stuk grond achter de rij statige huizen aan de Oude Haven. Dat is vragen om problemen zou je denken.
En inderdaad.
De gegoede burgerij loopt te hoop tegen de overlast. De schone witte was draagt steeds vake een zwarte sluier, de stampende stoommachine houdt omwonenden uit hun slaap en karren versperren de weg bij het laden en lossen.
De rijke dames komen in opstand. Een breed getekende petitie moet de burgemeester overtuigen de fabriek onmiddellijk te sluiten
Maar wat spookt tandarts Lomars ondertussen in zijn kelder uit?
RVF 2heren_1920
RVF 3heren_1920
begin scene_200942
begin scene_201014
Beginscene – bezwaren tegen de fabriek
Wanneer het publiek binnenstroomt worden ze aangesproken door spelers. Als het publiek zit, gaan ook spelers tussen het publiek zitten. Zij warden onderdeel van de bijeenkomst op 17 april op het Stadhuis. Aan het woord komen de mensen die een bezwaar hebben ingediend. Maar er zijn ook onuitgenodigde sprekers. Dat zijn de sprekers die niet aanwezig zijn geweest op deze bijeenkomst, maar die wel een stem hebben. De tekst van deze spelers is blauw. Wanneer deze spelers spreken, gaat de scene in het Stadhuismuseum in Freese.
Meer beelden? – klik op de foto <—
en toets ESC voor terug naar pagina
Scene 1: De Ring – Deel A
Bij de lommerd. Jan Bolle is tegen de opening van defabriek vlakbij zijn huis, ook al zou hij het werk heel goed kunnen gebruiken. De vervuiling betekent een aanslag op de toch al broze gezondheid van zijn zwaar astmatische dochter. Hij moet noodgedwongen zien rond te komen van zijn werk ats dagloner bij een boer en ’s nachts als sjouwer/losser van schepen in de haven. Om de eindjes aan elkaar te knopen heeft hij eenjaargeleden een gouden ring met diamantje bij de lommerd beleend. Hij heeft inmiddels genoeg geld om het sieraad weer terug te kopen. Hij gelooft in dot alsje kiest voor het goede, het goede weer opje pad komt. Maar hij is te laat. Dat erfstuk van zijn oma, wat hij aan zijn vrouw had gegeven bij hun verloving, is inmiddels doorverkocht.
Meer beelden? – klik op de foto —>
en toets ESC voor terug naar pagina
Scene 1: De Ring – Deel B
Jan Boiie en Guus van Riet kloppen aan bij het het huis van Cornells Witte. Hij zit zelfin bad en is omkleden dus Theresia doetopen. Haar moeder en oud-tante zijn op visite, die laatste om kennis te maken en te kijken hoe Cornelis er bij zit. Theresia en haar moeder zijn ronduit beledigd als ze horen dat de verlovingsring van Cornelis van de lommerd komt. En dan ook nog genoegen nemen met een reserve-exemplaar. Guus klopt aan. Er volgt geen respons. Jan klopt ongeduldig en net iets harder een tweede keer.
Meer beelden? – klik op de foto —>
en toets ESC voor terug naar pagina
Scene 2: De Fabriek – Deel A
Broer Merien en zus Sjanie sjouwen (het laatste restje) stookhout van de boeren kar de Pottenbakkerstraat naar de brikettenfabriek. Ze moeten het zware werk doen na hun schooltijd, sinds hun vader door een ongeluk in de brikettenfabriek blind en werkloos is geraakt. Ondertussen warden ook jutte zakken met tabaksbladeren voor de sigarenfabriek langs de haak omlaag getakeld van de droogzolder af. Tot irritatie van de aannemer/timmerman die zijn werkplaats om de hoek heeft en er weer niet langs kan. Dan valt ook de zware kruiwagen nog eens om, doordat Merien vermoeid raakt. Een buurvrouw roept geïrriteerd uit het raam dot het over moet zijn met dat kabaal. Voorman Catshoek komt uit de poort en maant hen op te schieten.
Meer beelden? – klik op de foto <—
en toets ESC voor terug naar pagina
Scene 2: De Fabriek – Deel B
Bij de fabriek ziet directeur Van Page er op toe dat de lading hout wordt binnengebracht. Hij heeft een afspraak gemaakt met een schipper om dagelijks 2400 kuub te leveren voor het stoken van de stoommachines, die de brikettenpersen aandrijven. Hout dat eigenlijk is bedoeld ais goedkope brandstof voor de arme inwoners van Zierikzee. De snel populair geworden socialistische voorman Catshoek heeft lucht gekregen van de dubieuze handeltje en dat zint hem eigenlijk maar niks. Hij ziet het als stelen van de armen en confronteert Van Page daarmee, die hem vervolgens dreigt met ontsiag maar dat ook weer niet durft gezien Catshoek’s invloed als gemeenteraadslid. Catshoek ondervindt ook weerstand bij het fabriekspersoneel (o.a. door Merien en Sjanie) omdat de fabriek afhankelijk is van het hout om te blijven draaien en zij van het geld afhankelijk zijn om de medicijnen van hun vader te betalen en wekelijks nog een stukje vlees op tafel te krijgen. Bovendien zijn de briketten ook weer voor het armere deel van de bevolking bedoeld en branden ze langer dan een blok hout.
Meer beelden? – klik op de foto <—
en toets ESC voor terug naar pagina
Scene 3: Beklag doen – Deel A
In de huiskamer van Madeleine verzamelen een aantal dames zich om beklag te doen over de overlast van de brikettenfabriek en tot actie over te gaan.
Meer beelden? – klik op de foto —>
en toets ESC voor terug naar pagina
Scene 3: Beklag doen – Deel B
Burgemeester Fokker komt inspectie doen. Naar aanleiding van de brief zijn de dames op het stadhuis geweest en de burgemeester wit de situatie wet eens met eigen ogen gaan bekijken. Hij gaat op bezoek bij huize Brandenburg en Lomars. Madeleine Brandenburg en Josephine Lomars zitten in de tuin op de burgemeester te wachten.
Meer beelden? – klik op de foto —>
en toets ESC voor terug naar pagina
Scene 4: A. De tandarts
De tandarts is met zijn assistente in praktijk bezig met een patient. De lamp gaat knipperen en valt uit tijdens de behandeling. Commissaris Iwan Berrevoet van de NV Zierikzeese Brikettenfabriek komt binnen en volgt de loop van een draad. Hij heeft toevalligerwijs ontdekt dat een stroomdraad vanaf een dynamo in de fabriek door de gezamenlijke muur via de kelder naar de tandarts loopt. Hij beschuldigt Lomars van het illegaal aftappen van elektriciteit.
Meer beelden? – klik op de foto <—
en toets ESC voor terug naar pagina
SCENE 4 B:De draad
Machinist Jacob van Houten trekt samen met tandarts Louis Lomars een elektriciteitsdraad door de keldermuur. Aannemer Pieter Panny stormt via de poort binnen. Noodgeval. Lomars gebruikt hem om de draad te trekken, zodat hij onbewust aan de illegale verbinding meewerkt. Ze testen de verbinding en de lamp in de praktijk springt aan. Gratis stroom van de brikettenfabriek.
Meer beelden? – klik op de foto <—
en toets ESC voor terug naar pagina
Eindscene: Executieverkoop
De scene begint alsof het publiek aanwezig is bij de openbare verkoop van de fabriek en zijn toebehoren. De spelers onderbrekende openbare verkoop en praten tegen het publiek.
Meer beelden? – klik op de foto —>
en toets ESC voor terug naar pagina
